Kỳ thực tập là phần chuyển tiếp giữa trường học và công việc thật. Với nhiều sinh viên, nó là yếu tố quyết định nhất tới việc có được nhận vào làm hay không.
Nhưng rất nhiều người coi đây là thủ tục phải qua cho đủ tín chỉ, và bỏ lỡ phần lớn giá trị.
Chuẩn bị trước khi đi
- Tìm hiểu nơi mình sẽ tới — họ làm gì, quy mô ra sao, bộ phận mình vào phụ trách việc gì.
- Ôn lại phần kiến thức liên quan. Đến nơi mà quên hết những gì đã học thì mất mấy tuần đầu chỉ để nhớ lại.
- Chuẩn bị hồ sơ gọn gàng — giấy giới thiệu, sổ nhật ký thực tập, giấy tờ tuỳ thân.
- Hỏi trường về yêu cầu báo cáo để biết mình cần thu thập gì trong quá trình.
- Xác định mục tiêu riêng của mình — ngoài yêu cầu của trường, bạn muốn học được gì.
Điểm cuối tạo khác biệt lớn nhất. Sinh viên đi thực tập với một mục tiêu cụ thể sẽ chủ động hỏi và chủ động xin việc để làm.
Trong kỳ thực tập
Đến đúng giờ, mọi ngày. Nghe hiển nhiên nhưng đây là điều nhà tuyển dụng để ý nhất ở người thực tập, và cũng là chỗ nhiều bạn mất điểm.
Nhận cả việc nhỏ. Người ta giao việc lớn hơn cho người đã làm tốt việc nhỏ.
Hỏi khi chưa rõ. Hỏi trước khi làm tốt hơn nhiều so với làm sai rồi sửa. Không ai kỳ vọng người thực tập biết hết.
Ghi chép. Ghi lại quy trình, mẹo nghề, tên gọi thiết bị và vật tư. Cuốn sổ này rất giá trị khi bắt đầu đi làm thật.
Quan sát cả những thứ ngoài chuyên môn — cách một nhóm phối hợp, cách xử lý khi có sự cố, cách nói chuyện với khách. Đây là phần trường không dạy được.
Chủ động xin làm thêm việc khi đã xong phần được giao.
Những điều nên tránh
- Coi thực tập là kỳ nghỉ, đi cho có mặt.
- Dùng điện thoại nhiều trong giờ làm.
- Chê bai cách làm của nơi mình thực tập — kể cả khi bạn thấy có cách tốt hơn, hãy hỏi vì sao họ làm vậy trước.
- Nhờ người khác ký xác nhận mà không thực sự đi làm. Việc này bị phát hiện nhiều hơn người ta tưởng, và nó đóng lại một cánh cửa.
- Chỉ làm đúng phần được giao rồi ngồi chờ.
Biến thực tập thành cơ hội việc làm
Đây là phần đáng đầu tư nhất:
- Nói rõ mong muốn — cho người hướng dẫn biết bạn quan tâm tới việc làm tại đây sau khi tốt nghiệp.
- Xin nhận xét giữa kỳ — hỏi mình cần cải thiện gì, rồi thật sự cải thiện. Người hướng dẫn nhớ những ai làm điều này.
- Giữ liên lạc sau khi kết thúc, kể cả khi chưa có vị trí trống.
- Xin thư nhận xét hoặc xin phép để tên người hướng dẫn làm người tham chiếu.
- Ghi lại những việc cụ thể mình đã làm — đây là nội dung cho hồ sơ xin việc, tốt hơn nhiều so với một dòng "đã thực tập tại".
Nếu nơi thực tập không cho làm gì
Tình huống có thật: có nơi nhận sinh viên thực tập nhưng không giao việc.
Cách xử lý: chủ động đề nghị được tham gia việc cụ thể; nếu vẫn không được thì báo với giáo viên hướng dẫn ở trường để tìm phương án. Đừng ngồi im cả kỳ rồi viết một báo cáo không có gì thật trong đó.