Câu hỏi "học ngành nào dễ xin việc" rất hay được đặt ra, và câu trả lời phổ biến là một danh sách ngành đang được nhắc nhiều. Vấn đề của cách đó là nó nói về cả nước và về quá khứ, trong khi thứ bạn cần biết là nhu cầu ở nơi bạn sẽ làm việc, vào lúc bạn ra trường.
Bài này không đưa danh sách. Nó chỉ cách tự kiểm.
Vì sao vị trí địa lý quan trọng ở bậc này
Người học đại học thường sẵn sàng đi xa để làm việc. Người học cao đẳng phần lớn làm việc trong khu vực mình sống.
Nghĩa là một ngành có nhu cầu lớn ở tỉnh có nhiều khu công nghiệp có thể gần như không có việc ở nơi khác. Danh sách chung không giúp gì cho quyết định của bạn.
Bốn cách kiểm, xếp theo độ hữu ích
Một: đọc tin tuyển dụng, giới hạn theo khu vực.
Đây là cách rẻ nhất, nhanh nhất và sát thực tế nhất. Tìm tin tuyển dụng cho nghề đó ở tỉnh hoặc thành phố bạn sống, rồi:
- Đếm số tin — nhiều hay ít so với các nghề khác bạn đang cân nhắc.
- Xem yêu cầu trình độ — họ cần cao đẳng, trung cấp, hay đại học.
- Xem mô tả công việc — công việc hằng ngày thật ra là gì.
- Xem cùng một doanh nghiệp có tuyển đi tuyển lại không — dấu hiệu của nhu cầu ổn định hoặc của việc người ta hay bỏ.
Hai: hỏi trung tâm dịch vụ việc làm địa phương. Họ nắm nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp trong vùng và tư vấn miễn phí.
Ba: đi hỏi trực tiếp doanh nghiệp. Vài cuộc gọi hoặc vài lần ghé hỏi "anh chị có tuyển vị trí này không, yêu cầu thế nào" cho thông tin thật hơn mọi bài viết.
Bốn: hỏi trường về sinh viên khoá trước. Hỏi con số cụ thể: bao nhiêu phần trăm làm đúng nghề, làm ở đâu. Và xin gặp một hai người nếu được.
Nhìn xa hơn hiện tại
Bạn sẽ ra trường sau vài năm, nên nhu cầu hôm nay chỉ là một phần câu trả lời. Vài điều đáng cân nhắc:
- Địa phương có dự án hay khu công nghiệp nào đang triển khai không? Thông tin quy hoạch thường công khai.
- Nghề đó có phụ thuộc vào một doanh nghiệp duy nhất không? Nếu có, rủi ro cao hơn.
- Nghề đó có nền rộng để chuyển sang việc gần đó không? Nghề quá hẹp thì khó xoay khi thị trường đổi.
- Có thể tự làm được không? Nghề cho phép mở dịch vụ riêng ít phụ thuộc vào việc có ai tuyển hay không.
Cẩn thận với việc chạy theo đám đông
Khi một ngành được nhắc nhiều, số người đăng ký học tăng vọt. Vài năm sau, cả một lứa cùng ra trường vào đúng ngành đó.
Điều này không có nghĩa là tránh những ngành đang được quan tâm — chỉ có nghĩa là đừng chọn chỉ vì nó đang được nhắc nhiều, và nên kiểm nhu cầu thật ở khu vực của mình.
Đối chiếu với bản thân
Nhu cầu thị trường mới là một nửa. Nửa còn lại:
- Bạn có làm được công việc đó trong nhiều năm không — về sức khoẻ, về điều kiện làm việc?
- Bạn có học nổi chương trình đó không?
- Bạn có thấy công việc đó chấp nhận được không?
Một ngành có nhu cầu cao mà bạn không chịu được điều kiện làm việc thì vẫn là lựa chọn sai — chỉ là sai muộn hơn.